17373پ

Authority of reason in contemporary Warcraft

كارشناسي ارشد

فقه و مباني حقوق اسلامي

مركز تهران جنوب

1393

1393/06/24

بسيار خوب

153ص

صدر، سيد محمد

پوربافراني، عليرضا

144-151ص

: mind, intellect Nba’, inferred resources sentences, Muʹtazilah, Akhbaryvn, Ashʹarites

دانشگاه پيام نور/ مركز تهران جنوب

جايگاه عقل در فقه و اصول فقه همواره مورد اختلاف فقها بوده و در مذاهب مختلف اسلام به طرق مختلف با آن برخورد شده است. هدف فقه و احكام اسلامي نه راكد كردن زندگي و ايجاد فضاي جامد و صامت ، بلكه جهت دادن به زندگي، پويايي، تازگي و نواند يشي است. تغيير در احكام فقه اسلامي هم عقلا" و هم شرعا" امري لازم و ضروري است. يكي از امتيازات اسلام و به ويژه مذهب شيعه، پويايي اجتهاد بر اساس زمان و مكان لازم است. احكام اسلام هر چند در ماهيت خود ثابت مي باشند و هيچ گونه تغييري در طول زمان پيدا نميكنند؛«حرام خداوند هميشه حرام و حلال خداوند هميشه حلال ميباشد.»منتها احكام داراي موضوعات و ملاك هاي خاصي مي باشند كه تنها به ملاحظه آنها از طرف شارع مقدس تقدير و تشريع شده اند. تا مادامي كه در بستر زمان تغيير بيروني و يا دروني براي موضوعات و ملاكها حاصل نشود ، احكام ثابت و تغيير ناپذير مي مانند.اما چنانچه موضوعات تغيير كردند ، حكم نيز اجرا نخواهد شد.رد پاي عقل در جاي جاي فقه معاصر ديده شده، با اين حال در اين خصوص معتزله وموافق شناخت عقل به عنوان يكي از منابع استنباط احكام و اخباريون مخالف آن مي باشد . در انتهاي اين تحقيق مشخص خواهد شد كه در خصوص امكان استناد به عقل در صورت مستقل براي اثبات حكم شرعي اختلاف نظر وجود دارد . موافقان حجيت عقل معتقدند تمام نباءهاي عقلايي منشأ حقيقي داشته و به عقل اضطراري باز ميگردد و دليل شيوع و عموميت آن نيز اضطرار عقلا در زندگي است . بنابراين حجيت آن به عقل باز ميگردد و از اين نظر علم اصول و قواعد فقه قابليت تحليل عقلي را خواهند داشت . مخالفان حجيت عقل معتقدند به دليل توقيفي بدون احكام شرعي حكم عقل ، به صورت مستقل از شرع، نمي تواند حجيت داشته باشد و توجه به قاعده ملازمه براي اثبات وجود دليل در رسيدن به حكم شرعي است. نگرشي كه در مورد عقل براي استنباط احكام شرعي وجود دارد و در مورد نباءعقلا كه در تأييد عقل كه عملا" با توجه به عمل به عقل در تنگناي احكام به نتايج مطلوبي رسيده اند كه نباءعقلا در اصل مورد تأييد شارع با توجه به قرائن و مدارك و با وجود مكاتب فقهي مي باشد كه اين خود وجود عقل به عنوان يكي از اجزاء مورد استناد را تأييد ميكند.

1393/08/020

23510